Huwelijksnaam

In ons land wordt onze achternaam (= geslachtsnaam) dwingend bepaald door de akte van geboorte. Op grond van deze bepaling dragen gehuwde vrouwen alleen de meisjesnaam in tegenstelling tot wat in veel andere landen gewoonte is. Al vele generaties is het in ons land gebruikelijk dat de getrouwde vrouwen (en ook weduwen) de naam van de (ex) echtgenoot gebruiken. Dit is een typisch voorbeeld van gewoonterecht, nergens is namelijk bepaald dat dit voorgeschreven is.

Soms krijgt een niet-Nederlandse echtgenoot als gevolg van het huwelijk automatisch een andere geslachtsnaam volgens de bepalingen van zijn eigen nationale recht. Dan spreken we over de huwelijksnaam (in Duitsland 'Ehenaam'). De geslachtsnaam wordt dan door het huwelijk gewijzigd.
Soms bestaat voor niet-Nederlanders de mogelijkheid te kiezen voor een huwelijksnaam. In sommige landen kan de keuze gedaan worden vóór het huwelijk. Deze verklaring moet dan vóór het huwelijk overlegd worden aan de ambtenaar burgerlijke stand (de nieuwe geslachtsnaam van die partner staat dan ook al in de huwelijksakte vermeld).
Soms ook is er de mogelijkheid om pas ná het huwelijk een huwelijksnaam aan te nemen. Dit moet de echtgenoot bij zijn eigen autoriteiten regelen. In dit geval wordt de huwelijksnaam achteraf gewijzigd.

Naamgebruik
Het woord "naamgebruik" is voor velen enigszins verwarrend. Het heeft niets te maken met veranderen van de naam doch alleen het gebruik van de naam in het dagelijks maatschappelijk verkeer, om het maar eens deftig te zeggen. Het naamgebruik van betrokkene wordt alleen op de 'persoonslijst' in de bevolkingsadministratie (GBA) vastgelegd.

Bij de ondertrouw kunnen de aanstaande echtgenoten aangeven welke naam zij willen gebruiken ná het huwelijk of geregistreerd partnerschap. Vrijwel altijd kiezen de bruidjes ervoor om de naam van de echtgenoot vóór hun eigen naam te gebruiken. Na echtscheiding worden de dames door ons aangeschreven of zij hun 'naamgebruik' willen wijzigen. Meestal wil men af van de gebruikte naam van de echtgenoot. Het wijzigen van het naamgebruik moet schriftelijk worden verzocht.Vrouwen met minderjarige kinderen mogen echter de naam van hun ex-echtgenoot blijven voeren.
Na herziening van het naamrecht, ingevoerd op 1 januari 1998, kennen we vier mogelijkheden van naamgebruik.