De steden Hem (de dorpen Hem en Venhuizen hebben samen stadsrechten), Schellinkhout, Stede Broek (Hoogkarspel dat samen met Hoorn, Lutjebroek, Grootebroek en Bovenkarspel een stad vormt) en Westwoud, de dorpen/gehuchten Blokdijk, De Buurt, Hem, Hoogkarspel, Oosterblokker, Oosterleek, Venhuizen en Wijdenes, en tot slot de buurtschappen De Bangert (klein gedeelte), De Hout, De Weed, Binnenwijzend, Kraaienburg, Munnickaij, Leekerweg, Oostergouw, Oosterwijzend, Oudijk, Tersluis, Westerbuurt, Westerwijzend, Wijmers en Zittend; allemaal maken ze (voor een) deel uit van de gemeente Drechterland. Oosterblokker (Oesterblocweer)
Oosterblokker is een typisch lintdorp dat samen met Westerblokker het dorp Blokker vormt. Blokker is de verbasterde naam voor Blokweeren, ‘ingesloten land’: een verwijzing naar het rechthoekige en vierkante land dat gevormd werd door twee sloten, aan weerszijden van het land gelegen. Blokker kreeg in 1964 landelijke bekendheid doordat in het gebouw van de plaatselijke groentenveiling "Op Hoop van Zegen" The Beatles tweemaal achtereen optraden. Schellinkhout (Scellinchout)
Schellinkhout, gelegen aan het Markermeer, is een van de weinige steden in Drechterland: het verkreeg in 1402 stadsrechten. Vroeger mondde bij Schellinkhout veenrivier de Dregt of Dracht uit in de Zuiderzee. De bebouwing van het dorp wordt gekenmerkt door een mix van grotere woonhuizen en boerderijen, langs een dorpsweg, maar rondom de kern dichter bebouwd. Wijdenes (Widenesse)
Wijdenes is een agrarisch lintdorp aan het Markermeer met zowel kleine huizen, als notabelenwoningen en boerderijen. Vermoedelijk is het dorp de oorspronkelijke standplaats van Kasteel Wijdenes, veroverd en versterkt door graaf Floris V (1256-1296). Vele theorieën doen de ronde over de precieze locatie van het kasteel, recent onderzoek doet vermoeden dat de fundamenten van het kasteel te vinden zijn in 1434 buitendijks geraakt land. De naam Wijdenes is een verwijzing naar wijde (brede of uitgestrekte) nes (=drassig, buitendijks land). Hem (Rottaerdshen)
Van oorsprong was Hem een binnenpolder, Him of Hem genoemd: zo'n binnenpolder werd omdijkt om het binnendringend water van een dijkdoorbraak te keren. De gunstige ligging aan de aan de Zuiderzee, bracht voor Hem bepaalde rechten betreft de visserij met zich mee, die waren ondergebracht in het Oosterbaljuwschap waar Hem onder viel. Toen dit in 1413 werd ontbonden, kreeg Hem in 1414 samen met Venhuizen stadsrechten. Venhuizen (Veenhuzen)
Venhuizen heeft samen met Hem, onder de naam Hem, stadsrechten. De meeste publieke gebouwen, zoals het 17e eeuwse raadhuis, staan echter in Venhuizen. De naam verwijst naar nabij het veen gelegen huizen. Hoogkarspel (Hoghenkerspel)
De plaatsnaam Hoogkarspel duidt op een hoger gelegen kerkdorp. Hoogkarspel ligt namelijk op het hoogste punt van een zandrug die is gelegen tussen Hoorn en Enkhuizen en ‘kerspel’ of ‘karspel’ verwijst naar een gebied waar een priester zijn ambt mag vervullen. Het dorp was oorspronkelijk een lintdorp, maar is door bebouwing uitgebreid en heeft daardoor een meer gesloten karakter gekregen. In 1403 heeft het dorp zich aangesloten bij de stad Stede Broek, een stadsverband dat nu niet meer uitgedragen wordt.[12] Westwoud (Westenwout)
Westwoud mag zich met de in 1414 verworven rechten een stad noemen, waar de plaatsen Oudijk, Binnenwijzend en Zittend nog steeds onder vallen. De naam Westwoud duidt op een moerasbos of woud en veronderstelt een bos dat oostelijker heeft gelegen. Westwoud is een wegdorp met een open karakter en agrarische bebouwing rond twee kerken. Blokdijk
Het dorp Blokdijk is ontstaan langs de zuidelijke dijk van Blokweeren (Blokker). Munnickaij
De naam Munneckaij stamt vermoedelijk af van het woord "munnik", aangezien Friese monniken in Westfriesland belangrijke landerijen hebben bezeten. Dit bezit dateert van vóór 1345, omdat in dat jaar het grondbezit van de Friese monniken door de graven van Holland wordt geconfisqueerd. Kaei betekent in het West-Fries "terp". Munnik heeft in West-Friesland overigens (ook) de betekenis van "mest", zodat een munnikkaei een mestterp kan zijn. En dat is niet onmogelijk, omdat de onderste laag van een terp uit mest pleegt te bestaan.[13] Kraaienburg
Kraaienbrug is de jongste van de buurtschappen in de gemeente Drechterland. De plaats ontstond in de 19e eeuw, en is vernoemd naar de losstaande stolpboerderij met losstaande stallen uit de 18e eeuw die de naam Kraaienburg droeg. Enkele boerderijen voegden zich daarbij. Oosterleek
Het dorp Oosterleek ligt aan het Markermeer. De naam verwijst naar een nabij gelegen waterloop: leek. Omdat de dijk tegen de woeste Zuiderzee noordelijker is geplaatst, ligt een klein deel van de oude plaats nu in het Markermeer. De Weed
Buurtschap De Weed is gelegen aan het Markermeer, de vroegere Zuiderzee, in het zuidoosten van de gemeente en valt formeel onder het dorp Oosterleek. De buurtschap kent landbouwgebied aan de weg die naar de zuidkant van Venhuizen loopt. Tersluis
Buurtschap Tersluis, gelegen aan het Markermeer, vormde heel lang de haven van de stad Hem, van waaruit men ging vissen. Tersluis valt formeel onder het dorp Venhuizen. Oostergouw
Buurtschap Oostergouw, aan het Markermeer, is als plaats ontstaan nadat er dijken werden aangelegd en er op diverse plekken bij die dijken boerenplaatsen ontstonden. Deze plaatsen groeiden uiteindelijk uit tot kleine kernen van bewoning. De Buurt
De Buurt is een buurtschap gelegen ten noorden van Venhuizen, waar het formeel ook onder valt. De Buurt is ontstaan uit een kleine kern van boerenbewoning die neerstreek langs nieuw aangelegde dijken. De Hout
Buurtschap De Hout valt formeel onder Hem en bestaat vooral uit landbouwbewoning. Oudijk
Buurtschap Oudijk is gelegen ten westen van Westwoud en valt formeel ook onder deze plaats. De plaatsnaam Oudijk verwijst naar de oudheid van de dijk, in het Westfries heet de plaats dan ook Ouwedìk". De bewoning van Oudijk is vooral agrarisch. De Bangert
Buurtschap De Bangert, dat voor het grootste gedeelte onder de gemeente Hoorn valt, is van oorsprong een fruitteeltgebied gelegen tussen Blokker en Westwoud/Oudijk. Het fruitteeltgebied behoort samen met de Betuwe tot de oudste van Nederland: de fruitteelt in het gebied begon rond 1600. De naam Bangert is dan ook afkomstig van de Westfriese benaming voor boomgaarden. Zittend
Buurtschap Zittend is gelegen tussen de kruising bij Binnenwijzend en Oosterblokker en de N506, die tussen Zittend en Blokdijk loopt. De plaats is ontstaan uit de bewoning op een binnendijk, die zich dwars van de hoofddijk wendt. De plaats wordt in 1745 dan ook De Zijdtwindt genoemd. Wijmers
Wijmers is het enige buurtschap van Wijdenes dat niet is opgegaan in de bebouwing van dat dorp. De plaatsnaam is afkomstig van de benaming voor de ingedijkte Wijmermeer. Na inpoldering van het meer werd in eerste instantie de bewoning op de dijk aangeduid als Wijmersdijk, maar men korte dit af naar de oorspronkelijke benaming voor het meer: De Wijmers. Leekerweg
Leekerweg is gelegen tussen Oosterleek en Wijdenes. De buurtschap ontstond geleidelijk langs de weg die tussen de genoemde dorpen lag, en valt formeel grotendeels onder Wijdenes Westerbuurt
Ook Westerbuurt is zo’n kleine kern van bewoning langs de dijk. De plaatsnaam Westerbuurt is een verwijzing naar de woonkern aan de dijk en ten westen van het grotere De Buurt. Binnenwijzend (Binnenwisent)
Binnenwijzend groeide onder de vlag van Westwoud uit tot een dorp, maar als plaats valt de buurtschap tegenwoordig weer onder Westwoud, omdat het de dorpsstatus verloor. De naam Binnenwijzend verwijst naar waterloop de Wijzend (Wisend). Westerwijzend
Buurtschap Westerwijzend is gelegen ten westen van waar het water de Wijzend (Wisend) iets zuidwaarts boog van de lijn van Binnenwijzend. Aan de andere kant is Oosterwijzend. Tegenwoordig worden de twee buurtschappen gescheiden door een weg die vanuit het dorp Hoogkarspel over spoorwegovergang naar het zuiden loopt. Westerwijzend valt formeel onder Hoogkarspel. Oosterwijzend
Buurtschap Oosterwijzend is gelegen ten oosten van waar het water Wijzend iets zuidwaarts boog van de lijn van Binnenwijzend. Aan de andere kant is Westerwijzend. De Streek
Drechterland maakt onderdeel uit de weinig vastomlijnde streek De Streek, een gebied wat nu globaal Blokker, Westwoud, Hoogkarspel, Lutjebroek, Grootebroek en Bovenkarspel omhelst, met Oudijk en Blokdijk als noord- en zuidgrens. Eind Middeleeuwen duidde ‘De Streek’ het gebied ten oosten van Hoorn aan, later het gebied tussen Hoorn en Enkhuizen. Tot de 20e eeuw hoorden ook Hem en Venhuizen daarbij, maar dit raakte daarna in onbruik. De Streek duidt ook wel de plaatsen aan de hoofdweg, de zesstedenweg, aan, van Westwoud tot Westeinde. | 
