Proef met verbod voor motoren op de Zuiderdijk

Als proef werd in de weekenden van augustus en september 2020 de Zuiderdijk afgesloten voor motorrijders. Dit werd gedaan om de door omwonenden ervaren overlast te beperken. De pilot werd uitgevoerd in samenwerking met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), de eigenaar en wegbeheerder van de dijk. Conclusie: de pilot is geslaagd en is een goede basis om een definitief verkeersbesluit te nemen.

Evaluatie

In juni 2020 werd gestart met de voorbereidingen van de pilot en het inzamelen van enquêteresultaten is afgesloten in december 2020. Het primaire doel van het project was het terugdringen van de overlast op de Zuiderdijk (geluid, aantal, snelheid, onveiligheid), die wordt veroorzaakt door motoren. In onderstaande figuur is het gebied weergegeven, waarbij de Zuiderdijk in het paars is aangegeven.

Zuiderdijk proefgebied

Gesprekspartners

Belangrijke gesprekspartners waren het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier HHNK (eigenaar en wegbeheerder) en de politie. De gemeente Drechterland werd vertegenwoordigd door medewerkers van de afdeling Leefomgeving.

Daarnaast waren meerdere bewoners betrokken, die zich verenigd hadden in onder andere de Verkeerscommissie Schellinkhout en de Actiegroep Overlast Zuiderdijk. Een bewonersgroep had een eigen website ingezet, namelijk www.overlastzuiderdijk.nl. Ook is input geleverd door de MotorrijdersActieGroep (MAG) .

Vanuit de gemeente zijn in totaal 898 bewoners uit de directe omgeving schriftelijk bij het project betrokken en in principe dus externe partners.

Tijdschema en documenten

  • 18 juni 2020 verkeersbesluit genomen door HHNK (bijlage 1) en bebordingsplan behorend bij pilot afsluiten Zuiderdijk (bijlage 1.1.)
pdf Zuiderdijk verkeersbesluit (bijlage 1) (PDF, 835.08 KB)Bestand voorlezen pdf Zuiderdijk bebordingsplan (bijlage 1.1) (PDF, 1.08 MB)Bestand voorlezen
  • 28 juni 2020 aankondigingsbrief proefafsluiting richting bewoners (bijlage 2)
pdf Zuiderdijk aankondigingsbrief (bijlage 2) (PDF, 588.78 KB)Bestand voorlezen
  • tussen 1 augustus en 31 september 2020 heeft in de weekenden de proefafsluiting voor motoren plaatsgevonden
  • 18 november 2020:
    • 549 bewonersbrieven afstand tot dijk van 0-500m. met het verzoek om deel te nemen aan de enquête (bijlage 3)
    • 349 bewonersbrieven afstand tot dijk van 500-1000m. met het verzoek om deel te nemen aan de enquête (bijlage 4)
pdf Zuiderdijk bewonersbrief <500 (bijlage 3) (PDF, 481.66 KB)Bestand voorlezen pdf Zuiderdijk bewonersbrief 500-1000 (bijlage 4) (PDF, 481.7 KB)Bestand voorlezen
  • 24 december 2020 sluiting enquête via het Burgerpanel (bijlage 5)
pdf Zuiderdijk enquêtevragen (bijlage 5) (PDF, 542.3 KB)Bestand voorlezen
  • 20/21 juni; 27/28 juni; 4/5 juli 2020 tellingen motoren op de Zuiderdijk (nulmeting) (bijlage 6.1)
pdf Zuiderdijk tellingen nulmeting (bijlage 6.1) (PDF, 974.6 KB)Bestand voorlezen
  • 1/2 augustus; 8/9 augustus; 19/20 september; 26/27 september 2020 tellingen motoren op de Zuiderdijk tijdens de proefafsluiting (bijlage 6.2)
pdf Zuiderdijk tellingen proefweekenden (bijlage 6.2) (PDF, 977.17 KB)Bestand voorlezen pdf Zuiderdijk telpunten (bijlage 6.3) (PDF, 850.3 KB)Bestand voorlezen

Het pilotproject

De pilot was gericht op het terugdringen van motoren op de Zuiderdijk en met name op het reduceren van de verschillende vormen van overlast die motoren met zich meebrengen. De pilot werd uitgevoerd naar voorbeeld van een gelijksoortig project in de gemeente Lopik en is tot stand gekomen in samenwerking met stakeholders . 

Verkeersmetingen

Tijdens de pilot is een gedegen onderzoek (tellingen) gedaan naar het gebruik van de Zuiderdijk door met name motoren.

  • In de maanden juni en juli 2020 zijn tellingen gehouden (nulmeting), waarbij nog geen verbod voor motoren was ingesteld.
  • Van 1 augustus 2020 tot en met 30 september 2020 is een motorverbod ingesteld. In deze periode zijn eveneens verkeersmetingen verricht.

Enquête

Belangrijk onderdeel voor de besluitvorming is de mening van belanghebbende bewoners van de Zuiderdijk en uit de omgeving van de Zuiderdijk. Door middel van een enquête zijn zij in de gelegenheid gesteld om hun mening te geven over de afsluiting. Het onderzoek heeft plaatsgevonden onder de bewoners ten zuiden van de N506/N302 die op minder dan één kilometer van de dijk wonen. Zie bijlage 5 voor de enquêtevragen.

Evaluatie

Bij de evaluatie spelen de volgende criteria (de effecten van de proef) een rol bij de afweging of het motorverbod een vervolg krijgt:

  1. het aantal bij de gemeente gemelde klachten;
  2. het aantal bij de politie geregistreerde ongevallen;
  3. de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer (motoren) aan de hand van verkeerstellingen voorafgaand en tijdens de proefafsluiting;
  4. het aantal ongevallen met motoren, gemeld door de omwonenden;
  5. de ervaringen van de omwonenden m.b.t. de ondervonden overlast (toegenomen, afgenomen, gelijk gebleven).

Op basis van deze evaluatie besluit de gemeente Drechterland samen met het Hoogheemraadschap Noorderkwartier (HHNK) of de proef vanaf 2021 omgezet wordt in een definitieve verkeersmaatregel.

De uitkomsten van het pilotproject: klachten en ongevallen

Aantal bij de gemeente gemelde klachten

Bij de gemeente Drechterland zijn in de pilotperiode drie klachten binnengekomen. Alle klachten hadden betrekking op het ontbreken van verbodsborden voor zaterdag 1 augustus 2020. Op zondagochtend 2 augustus zijn alsnog alle verbodsborden geplaatst. Voor het overige zijn er bij de gemeente geen klachten over motoren op de Zuiderdijk of de uitvoering van de pilot gemeld.

De politie heeft tijdens de pilot gemeld dat op zes plaatsen bebording niet juist geplaatst was. Borden stonden daar (ruimschoots) voor de kruising in plaats van voorbij de kruising en dus aan het begin van het wegvak. Ook waren RVV-borden (Reglement verkeersregels en verkeerstekens) niet op de juiste wijze gecombineerd met informatieborden (bijvoorbeeld ‘lage toeren-minder overlast’). Tot slot werd opgemerkt dat verkeersborden van 60 centimeter doorsnee waren gebruikt in plaats van de gebruikelijke verkeersborden met een diameter van 80 centimeter.

Aantal bij politie geregistreerde ongevallen

In de periode van juni tot en met november 2020 zijn er op de Zuiderdijk in totaal 5 verkeersincidenten bekend. Dit betrof een maal een melding van asociaal rijgedrag van auto’s en twee maal een verkeersongeval met uitsluitend materiële schade. Daarnaast was er een maal een ongeval met een auto en een fiets, waarbij sprake was van letselschade bij de fietser en een maal een ongeval met een motor en een loslopende hond. Bij dit motorongeval raakte de bestuurder gewond. Ook de hond zou letsel hebben opgelopen.

In chronologische volgorde zijn onderstaande gegevens bekend:

  • Op 4 augustus 2020 is rond 20.35 uur een fietser aangereden. Een automobilist die een groepje wielrenners inhaalde tikte de meest links fietsende wielrenner aan.
  • Op 12 augustus 2020 is rond 20.30 uur een ongeval gemeld van lichte parkeerschade veroorzaakt door een langsrijdende auto.
  • Op 21 augustus 2020 is omstreeks 14.15 uur een auto over een surfplank gereden. Dit betreft uitsluitend materiële schade.
  • Op 29 augustus 2020 rond 15.15 uur werd melding gedaan van ‘race-achtige’ auto’s (mogelijk toertocht) die als gekken zouden rijden.
  • Op 7 november 2020 is een motorrijder ten val gekomen door een loslopende hond die van de hondenlijn was geschoten. Motorrijder had sleutelbeen gebroken en vermoedelijk heeft zijn sleutelbeen zijn long doorboord.

De uitkomsten van het pilotproject: verkeerstellingen

Aantal motoren aan de hand van verkeerstellingen

Zuiderdijk cameraopstellingEr zijn verkeerstellingen gedaan, waarbij opnames zijn gemaakt met videocamera’s. Deze beelden zijn achteraf verwerkt met speciale telsoftware. Een opstelling van zo’n camera is op de afbeelding te zien. Deze tellingen hebben plaatsgevonden tijdens in juni en juli 2020 toen er nog geen motorverbod was (nulmeting) en in de weekenden van augustus en september 2020 tijdens het motorverbod. 

 

De drie locaties waar gemeten is:
Locatie 1: Zuiderdijk wegvak Burgemeester J. Zijpweg en Koggeweg
Locatie 2: Zuiderdijk wegvak Oosterleek en ’t Wuiver
Locatie 3: Zuiderdijk wegvak Wijdenes en Schellinkhout

Zuiderdijk telpunten

Vergelijking verkeerstellingen

De nulmetingen vonden plaats in de weekenden van 20/21 juni 2020, 27/28 juni 2020 en 4/5 juli 2020. Voor meetlocatie 3 is in de weekenden van 20/21 en 27/28 geen informatie verzameld. Deze tellocatie is later toegevoegd en vanaf 4 juli zijn daar gegevens opgenomen. 
Tijdens de proefperiode 1/2 augustus 2020, 8/9 augustus 2020 en 26/27 september 2020 is op alle locaties geteld. Een totaaloverzicht van de tellingen en de exacte locaties staat in de bijlagen 6.16.2 en 6.3.

Tellingen per locatie

Locatie 1: Zuiderdijk wegvak Burgemeester J. Zijpweg en Koggeweg motortellingen

Zuiderdijk telling locatie 1

In de weekenden van juni 2020 (nulmeting) passeerden hier in het drukste weekend 504 motoren (20/21 juni) en in juli 2020 lag dit aantal op 43 motoren. Tijdens de proefperiode worden in de drukste weekenden (1/2 en 8/9 augustus) rond de 250 motoren geteld en in de maand september varieert dat tussen de 50 en 150 motoren. Als uitgegaan wordt van de hoogste tellingen is tijdens de proefafsluiting het aantal motoren met ongeveer 50% afgenomen. Over het algemeen kan worden opgemerkt dat de rijrichting van de motoren gelijkmatig verdeeld is.

Locatie 2: Zuiderdijk wegvak Oosterleek en ’t Wuiver motortellingen

Zuiderdijk telling locatie 2

De verdeling van de verkeerstromen (alle motorbewegingen) is op dit punt nagenoeg identiek aan die op locatie 1 (Zuiderdijk wegvak Burg. J. Zijpweg-Koggeweg). In het drukste weekend tijdens de nulmeting (20/21 juni) passeerden 477 motoren en tijdens de proefperiode ligt het aantal motorpassanten in de drukste weekenden (1/2 en 8/9 augustus) op 250 motoren. Ook hier is dus sprake van een afname van een kleine 50%.

Locatie 3: Zuiderdijk wegvak Wijdenes en Schellinkhout

Zuiderdijk telling locatie 3

Voor deze locatie is alleen een nulmeting beschikbaar voor het weekend van 4/5 juli 2020. Toen werden 62 motoren geteld. Tijdens de proefperiode passeerden hier in het drukste weekend (8/9 augustus 2020) 361 motoren en 52 motoren in het rustigste weekend (26/27 september 2020). Geconstateerd kan worden dat dit wegvak het meest populair is onder motorrijders. Door het gebrek aan gegevens tijdens de 0-meting kunnen hier geen goede conclusies worden getrokken.

Conclusie verkeerstellingen

De tellingen laten zien dat tijdens de proefperiode het aantal getelde motoren op de Zuiderdijk is afgenomen. Wanneer een definitief verkeersbesluit voor het weren van motoren wordt bekrachtigd, verwachten wij dat de aantallen nog sterker zullen afnemen. Zo’n structurele wijziging van de verkeerssituatie zal naar verwachting snel algemeen bekend worden en minder motorbezoekers naar het gebied trekken. Het is betreurenswaardig dat veel motorrijders (al dan niet bewust) het verbod tijdens de proef hebben genegeerd.
 

De uitkomsten van het pilotproject: enquête en conclusie

Deelnemers aan enquête en respons

Vanuit de gemeente zijn in totaal 898 bewoners uit de directe nabijheid van de Zuiderdijk schriftelijk bij het project betrokken. Eerst heeft een klein deel (bewoners met een adres aan de Zuiderdijk) op 28 juni 2020 een aankondigingsbrief ontvangen met informatie over de proefopstelling (bijlage 2). Vervolgens ontvingen alle 898 bewoners op 18 november 2020 een brief (bijlage 3), waarin hen schriftelijk werd verzocht om een enquêteformulier in te vullen. Bij het verzenden van de laatste brief is onderscheid gemaakt tussen bewoners woonachtig van 0 tot 500 meter van de Zuiderdijk (aantal 549) en bewoners die 500-1000 meter (aantal 349) van de dijk af wonen. Het enquêteformulier (bijlage 5) is ontsloten via het Burgerpanel. De enquête sloot op 24 december 2020.

Dat bewoners zich betrokken voelen bij het onderwerp blijkt wel uit het aantal ingevulde enquêtes: de totale respons was 42%. Er is nog onderscheid gemaakt tussen de ondervraagde bewonersgroepen (afstand tot dijk):

  • Afstand tot dijk: 0-500 m. (549 brieven, respons 39%)
  • Afstand tot dijk: 500-1000 m. (349 brieven, respons 47%)

De enquête kon alleen worden ingevuld met een unieke code uit de bewonersbrief. Met een totale respons van 378 ingevulde enquêteformulieren (ruim 42%) is sprake van een zeer goed resultaat.


pdf Uitslag enquête pilot Zuiderdijk (PDF, 1.04 MB)Bestand voorlezen

 

Conclusie

Uit de uitkomsten van het onderzoek kan worden opgemaakt dat de pilot effect heeft gehad.

  • Het aantal bij de gemeente gemelde klachten en het aantal bij de politie geregistreerde ongevallen tijdens de proefafsluiting is zeer beperkt. Dat geldt ook voor het aantal ongevallen met motoren, zoals gemeld door de omwonenden. Hierbij past wel een opmerking. Dit kan te maken hebben met het feit dat bewoners niet goed weten waar ze klachten c.q. voorvallen moeten melden, omdat het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) en niet de gemeente wegbeheerder is van de Zuiderdijk.
  • Op grond van de verkeerstellingen heeft de proefafsluiting een behoorlijke afname van het aantal motoren tot gevolg gehad. Echter, er zijn nog veel motorrijders die het verbod (al dan niet bewust) hebben genegeerd. Dit kan ten dele te maken hebben gehad met foutief en te laat geplaatste verkeersborden. Wanneer een definitief verkeersbesluit voor het weren van motoren wordt bekrachtigd, zal het gebruik van de Zuiderdijk door motorrijders naar verwachting meer afnemen. Zo’n structurele situatiewijziging zal snel bekend worden bij motorrijders. Een definitieve verkeersmaatregel heeft ook meer aanzien (status) en zal uiteindelijk minder motorbezoekers in dit gebied te zien geven. In het verlengde daarvan zal de verblijfskwaliteit in zijn algemeenheid verbeteren.
  • De respons op de bewonersenquête was bevredigend. Zowel naar aantal als naar ruimtelijke spreiding. Op basis van deze enquête kunnen verantwoorde conclusies getrokken worden:
    • Een ruime meerderheid van de respondenten is van mening dat tijdens de proefafsluiting de hoeveelheid motoren en hun snelheid was afgenomen, de geluidsoverlast was verminderd en gevaarlijke verkeerssituaties minder voorkwamen. Dit alles ook in vergelijking met doordeweekse dagen (de periodes zonder afsluiting).
    • Een overgrote meerderheid van de respondenten (75%) is van mening dat het motorverkeer in de periode tussen 1 april en 31 oktober geweerd zou moeten worden. Een deel daarvan is voor afsluiting gedurende de hele week en een deel wil motoren slechts in het weekend weren.
  • Omdat 75% van de reacties het weren van motorrijders op de Zuiderdijk ondersteunt en een vergelijkbaar groot deel van de respondenten minder tot veel minder overlast heeft ervaren tijdens de proefafsluiting, ligt er een goede basis om het pilotproject om te zetten in een definitief verkeersbesluit. De gemeente Drechterland zal hiervoor verzoek indienen bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK).
  • Voorgesteld wordt om in de weekenden tussen 1 april en 31 oktober de Zuiderdijk af te sluiten voor motorrijders.